CUỘC ĐẤU TRÍ GIỮA BUSH VÀ HUSSEIN SAU NGHỊ QUYẾT 1441 CỦA HỘI ĐỒNG BẢO AN
                                                                                               

Trần Bình Nam
 Hôm Thứ Sáu 8 tháng 11 Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc với 15 phiếu thuận, nhất trí thông qua Nghị quyết 1441 buộc Iraq tự ý giải giới vũ khí hoá học, vi trùng và nguyên tử, nếu không sẽ lãnh hậu quả, có nghĩa Hoa kỳ và đồng minh sẽ giải giới bằng vũ lực.
Ba nước Pháp, Trung quốc và Liên bang Nga, một phần vì lợi riêng, một phần vì không muốn Hoa Kỳ hành động đơn phương làm lu mờ vai trò của họ là Ủy viên Thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc có quyền phủ quyết, đã cật lực thương thuyết với Hoa Kỳ trong hai tháng qua (từ ngày 12/9/2002 sau khi tổng thống Bush đọc diễn văn trước đại hội đồng Liên hiệp quốc yêu cầu cộng đồng quốc tế phải hành động chận đứng các chương trình vũ khí giết người tập thể của Iraq nếu không Hoa kỳ sẽ phải hành động một mình) để đạt đến một bản văn lời lẽ mạnh mẽ như Hoa Kỳ đòi hỏi, nhưng trước sau vẫn qui định rằng trong trường hợp Iraq bác bỏ Nghị quyết hay chấp thuận thi hành nhưng vi phạm, Hoa Kỳ cũng chỉ được phéùp dùng vũ lực khi được Hội đồng Bảo an chấp thuận.
Nghị quyết qui định trong hạn 30 ngày Iraq phải báo cáo với Ủy ban Kiểm tra Vũ khí của Liên hiệp quốc (U.N. Monitoring, Verification and Inspection Commission UNMOVIC), với Cơ quan Nguyên Tử năng Quốc tế (International Atomic Energy Agency IAEA) và với Hội đồng Bảo an tất cả các chương trình liên quan đến ba loại vũ khí nói trên. Báo cáo sai, báo cáo thiếu, hay không thi hành nghiêm chỉnh Nghị quyết đều được Hội đồng Bảo an xem xét tìm biện pháp trừng phạt. Hai Ủy ban UNMOVIC và IEAE có nhiệm vụ bắt đầu cuộc kiểm tra trong hạn 45 ngày từ ngày ký Nghị quyết và báo cáo với Hội đồng Bảo an 60 ngày sau đó. Ông Tổng thư ký Liên hiệp quốc có nhiệmvụ thông báo Nghị quyết này đến Iraq và yêu cầu Iraq thi hành nghiêm chỉnh và vô điều kiện. Iraq có 7 ngày để cho biết ý định thi hành hay không. Ông Chủ tịch UNMOVIC và ông Giám đốc IAEA báo cáo tức khắc cho Hội đồng Bảo an mọi vi phạm hay bị cản trở từ phiá Iraq không cho Ủy ban Kiểm tra làm tròn nhiệm vụ. Nghị quyết gồm một số điều khoản khắc khe khác như các cơ sở thuộc phủ tổng thống của Saddam Hussein đều được thanh tra nếu Ủy ban thấy cần. Trước khi Ủy ban đến thanh tra một nơi nào Ủy ban có quyền ra lệnh máy bay và xe cộ của Iraq không được ra vào khu đó để tẩu tán bằng chứng. Và Ủy ban có quyền mang nhân chứng và gia đình ra khỏi Iraq để điều tra để tránh sự đe dọa của chính quyền Iraq. Sau cùng Hội đồng Bảo an sẽ được triệu tập khi được báo cáo một sự vi phạm nào đó để quyết định biện pháp.
 Theo lịch trình ấn định bởi Nghị quyết, Iraq phải trả lời trước ngày 15/11/02, và phải hoàn tất bản báo cáo về vũ khí giết người tập thể của mình trước ngày 8/12/02. UNMOVIC và IAEA bắt tay vào việc kiểm tra kể từ ngày 23/12/02 và Hội đồng Bảo an sẽ nhận được báo cáo của Ủy ban Kiểm tra chậm nhất là ngày 21/2/2003.
 Đối với tổng thống George W. Bush, sự giải giới vũ khí giết người tập thể của Iraq chỉ là một phần của vấn đề. Vấn đề chính là Saddam Hussein phải ra đi và tại Iraq có một chính quyền thân Hoa Kỳ. Ông Bush không dấu diếm ý định này khi tuyên bố rằng: đã đến lúc nhân dân Iraq được quyền thoát khỏi kềm kẹp, tìm lại tự do và sống trong hy vọng … ngay sau khi Hội đồng Bảo an vừa thông qua Nghị quyết 1441. Đối với Saddam Hussein, trái lại, là làm thế nào để tồn tại và dù ở đâu vẫn có khả năng tạo sự bất an cho Hoa Kỳ.
Cuộc đấu trí giữa Bush và Hussein sau Nghị quyết ngày 8/11/2002 trên căn bản là vậy.Trong cuộc đấu trí này Saddam có thể sẽ nuốt nhục nhượng bộ bước đầu và thi hành Nghị quyết. Ông ta sẽ phải hy sinh các chương trình vũ khí giết người tập thể và cả các nhà khoa học của ông ta để Hoa Kỳ không thể kiếm cớ đánh Iraq. Cũng có thể từ năm 1998 sau khi đoàn thanh tra vũ khí do ông Richard Butler cầm đầu rút ra khỏi Iraq, Saddam Hussein đã cho chôn dấu thật kỹ các chương trình vũ khí của ông và sẽ chối phăng ông ta chẳng hề có vũ khí giết người tập thể. Có chỉ dẫn cho thấy Saddam Hussein chọn con đường phiêu lưu này.
Hôm Thứ Tư 13/10, hai ngày trước hạn kỳ trả lời, bộ trưởng ngoại giao Iraq ông Naji Sabri gởi ông Tổng thư ký Liên hiệp quốc Kofi Annan một bức thư dài 9 trang chấp nhận Nghị quyết 1441 và sẵn sàng đón đoàn thanh tra vũ khí của Liên hiệp quốc. Tuy nhiên không bỏ lỡ cơ hội truyền thông bức thư tố cáo tổng thống Bush và thủ tướng Anh Tony Blair đã bịa đặt chuyện vũ khí giết người. Bức thư xác nhận Iraq không có chương trình vũ khí hoá học, vi trùng và nguyên tử nào cả (sic). Trước đó Saddam Hussein đã chỉ thị cho Quốc hội Iraq do ông kiểm soát họp và công khai bỏ phiếu bác bỏ Nghị quyết của Liên Hiệp quốc.
Đó là hiệp một. Saddam Hussein luồn qua vòng tay tránh cú đấm đầu tiên của Bush. Về phía Hoa Kỳ, Hoa Kỳ có thể hy vọng rằng sự thi hành từng chữ Nghị quyết 1441 sẽ làm cho uy tín của Saddam Hussein giảm sút và sẽ bị các lực lượng chính trị đối lập lật đổ. Hoa Kỳ đã có chương trình nuôi dưỡng lực lượng đối lập này. Tuy nhiên các lực lượng đối lập này chưa đủ mạnh và việc mất các thứ vũ khí hoá học, vi trùng hay nguyên tử (nếu có) không làm cho bộ máy an ninh vốn trung thành tuyệt đối với Saddam Hussein yếu đi. Dân chúng Iraq vẫn còn ủng hộ Saddam Hussein và quân lực của Saddam Hussein cũng không vì thiếu các thứ vũ khí giết người tập thể mà yếu đi. Vũ khí chính yếu của quân đội Iraq là vũ khí cổ điển. Thế của Iraq đối với các quốc gia Hồi giáo chung quanh vẫn còn mạnh. Cho nên khả năng còn tồn tại của Saddam Hussein để vẫn lãnh đạo Iraq sau khi từ bỏ các loại vũ khí giết người tập thể có một xác suất rất cao.
Nếu sự việc diễn tiến như vậy, và nếu đoàn thanh tra vũ khí của Liên hiệp quốc của ông tân đoàn trưởng Hans Blix không tìm thấy dấu vết gì thì Hoa Kỳ sẽ có những khó khăn. Trước hết Liên hiệp quốc cho rằng Iraq đã thi hành các Nghị quyết của Liên hiệp quốc sẽ đề nghị giải tỏa lệnh phong tỏa kinh tế của Liên hiệp quốc trước đây mà Hoa Kỳ rất khó có lý do bác bỏ. Thứ hai Hoa Kỳ không thể duy trì mãi tại Trung đông một lực lượng quân sự có khả năng tấn công Iraq vì lý do kinh tế.
Saddam Hussein sẽ đánh hiệp hai khi Hoa Kỳ đã rút bớt quân về. Saddam Hussein sẽ lén lút xây dựng lại các chương trình vũ khí nguyên tử, hóa học và vi trùng của ông ta. Với khả năng trinh thám bằng vệ tinh và các hoạt động gián điệp khác Hoa Kỳ có thể biết được các vi phạm này, nhưng Hoa Kỳ không có lực lượng tại chỗ để tấn công Iraq, hơn nữa lại còn phải thông qua thủ tục quốc tế. Bản cũ soạn lại, và nhiều câu hỏi sẽ đặt ra: phản ứng của thế giới ra sao? Bush còn tại chức không? Cuộc chiến chống khủng bố của Hoa Kỳ bước qua giai đọan nào? Hoa Kỳ còn duy trì chính sách cứng rắn hay không?
Nếu Hoa Kỳ chần chừ Saddam thắng hiệp hai. Nếu Hoa Kỳ quyết so găng (cuộc so găng cũng có thể xẩy ra sớm hơn nếu ngày 8/12/2002 tới Saddam Hussein gởi một báo cáo trắng đến Hội đồng Bảo an và Hoa Kỳ có bằng chứng trình Hội đồng rằng Saddam báo cáo láo) Saddam Hussein vẫn còn một chọn lựa cuối cùng là đương đầu với Hoa Kỳ trên chiến trường. Ông ta sẽ tung tất cả vũ khí giết người tập thể có trong tay giết càng nhiều quân nhân Mỹ càng tốt rồi rút lui vào bóng tối lãnh đạo một cuộc chiến tranh vừa du kích vừa khủng bố chống Hoa Kỳ như Osama bin Laden đang làm.
 Trong hai tháng 10 và 11 năm 2002 tổng thống Bush thắng lớn. Thứ nhất là lưỡng viện quốc hội (dù Thượng viện còn trong tay của đảng Dân chủ đối lập) thông qua Quyết nghị cho phép tổng thống dùng vũ lực. Thứ hai trong cuộc bầu cử giữa hai nhiệm kỳ vừa qua (5/11/2002), thông thường đảng cầm quyền mất ghế, đảng Cộng Hòa của ông đại thắng, chiếm đa số vững vàng tại hai viện quốc hội chứng tỏ nhân dân Hoa Kỳ ủng hộ đường lối chủ chiến của ông. Thứ ba là với sự cương quyết cá nhân, cộng với sự ủng hộ của Quốc hội và nhân dân ông đã thuyết phục Hội đồng Bảo an đồng thuận thông qua Nghị quyết giải giới Iraq. Sau cùng Saddam Hussein, kẻ thù không đội trời chung với họ Bush vuốt mặt nhuợng bộ bước đầu.
 Nhưng vinh quang không làm ông bớt nhức đầu chừng nào Saddam Hussein còn tồn tại dù đã bị giải giới thật hay giả giải giới. Trong bối cảnh tâm lý đó, người ta dự đoán rằng Bush phải có một kế hoạch nào khác nữa ngoài Nghị quyết 1441 của Hội đồng Bảo an để chuẩn bị đánh một lá bài cao hơn lá bài của Saddam Hussein là nuốt nhục thi hành (hay vờ thi hành) Nghị quyết của Hội đồng Bảo an để tránh búa rìu nhất thời của Hoa Kỳ chờ cơ phục hận.
 Bush chỉ thắng cuộc đấu trí này bằng cách không cho Saddam Hussein một cơ hội nào tồn tại để phục hận.
Nov. 16, 2002
Binhnam@aol.com
http://www.vnet.org/tbn